|
 |
Tıp hizmetini alan, herhangi bir hastalığında tıbba
gereksinim duyan herkes, sorunun ne olduğunu öğrenmeye ve bununla ilgili
yapılacak işlemleri bilme hakkına sahiptir. Ayrıca hastalığının ne olduğunun
anlaşılabilmesi ve iyileşebilmesi için maksimum hizmeti alabilmelidir. Bunun
yanında tedavi yönü olmayan çocuk düşürme, sterilizaston, invitro
fertilizasyon, yapay döllenme, organ nakli, ötenazi, yaşam hakkı gibi
olgularda ahlaki, etik ve kanuni sorunlar ortaya çıkabilir.
Neden acaba doktor hasta karşısında bu denli kurallara uyumlu ve bu konuda
taviz verilemez bir durumda kalmaktadır? Bunun cevabı çok basittir. Çünkü
doktor elinde bulundurduğu bilgi/yeti birikimi nedeniyle hastanın vücudunun
bütünlüğüne, varlığına müdahale erkini elinde bulundurmaktadır. Yani doktor
bilgi ve becerisi ile karşısındaki hastanın problemini çözme becerisini
hastanın vücudu üzerinde ya da direkt vücuduna etkileyecek müdahaleler
yapacaktır ve doğa ile birlikte kişinin doğal yapısı üzerinde değişiklik
yapabilme durumunda olan ikinci kurumdur. Bu da çok büyük güç olabilen
doktorun kontrolünü ve kuralllar dışına çıkarak subjektif doğrular adına
hastaya bir zarar verebilme olasılığının önlenmesini gerektirmektedir.
Bu nedenledir ki hasta hakları, tıbbi uygulamada kuralları çok detaylı
düzenlenmiş, tarihin her aşamasında farklı farklı da olsa tartışma konusu
olmuş metinler konumunu taşımaktadır. Bundan dolayı uluslar arası
bildirgelerde kabul edilmiş maddelerin birçoğu temel insan hakları
başlıklarına benzemektedir. Bu noktada hasta hakları hastanın varlığına ile
başlayan, kendi yaşamı ve vücut bü-tünlüğü hakkında eksiksiz
bilgilendirilerek özgür ve ulaşılabilen en doğru kararları almasını
sağlayacak olan davranış biçimini belirleyen bir hukuksal ve ahlaksal
ilkeler bütünü olarak karşımıza çık-maktadır.
Bugün artık yüzyıllar önceki hekim hasta ilişkileri yoktur. Bu açıdan da,
kişisel güvenliğin ve teslimiyetin huzuru hasta için temel olmaktan
çıkmıştır. Günümüzde gelişmiş teknoloji, sağlık alanındaki eşitsiz
kaynak/hizmet dağılımı ve maliyet/yarar hesapları, hekimlik pratiğini tıbbi
bilgiden daha fazla etkilemekte ve temel kriter hekimin kişisel becerileri
yerine teşhiste kullanılan mekanik araçların gelişmişliği almaktadır.
Dünyada hasta hakları ile ilgili ilk uluslar arası belge, 1981 yılında
Lizbon'da yayımlanmıştır. I.Dünya Tabibleri Birliği Hasta Hakları Bildirgesi
adındaki belge daha sonra geliştirilerek genişletilmiştir. Bu metinde II.Avrupa
Hasta Hakları Geliştirmesi Bildirgesi adıyla 1994 yılında Amsterdam'da
yayımlanmıştır
Bir Sağlık Kuruluşuna, sağlık hizmeti almak için başvuran herkesin;
 |
Hizmetten genel olarak faydalanma:
Adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlıklı yaşamanın teşvik
edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sağlık hizmetlerinden
faydalanmaya,
|
|
Eşitlik içinde hizmete ulaşma:
Irk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, ekonomik
ve sosyal durumları dik-kate alınmadan hizmet almaya,
|
|
Bilgilendirme:
Her türlü hizmet ve imkanın neler olduğunu öğrenmeye,
|
|
Kuruluşu seçme ve değiştirme:
Sağlık kuruluşunu seçme ve değiştirmeye ve seçtiği sağlık kuruluşunda
verilen sağlık hizmetlerinden faydalanmaya,
|
|
Personeli tanıma, seçme ve değiştirme:
Sağlık hizmeti verecek ve vermekte olan tabiplerin ve diğer personelin
kimliklerini, görev ve unvanlarını öğrenmeye, seçme ve değiştirmeye,
|
|
Bilgi İsteme:
Sağlık durumu ile ilgili her türlü bilgiyi sözlü veya yazılı olarak
istemeye,
|
|
Mahremiyet:
Gizliliğe uygun olan bir ortamda her türlü sağlık hizmetini almaya,
|
|
Rıza ve İzin:
Tıbbi müdahalelerde rızanın alınmasına ve rıza çerçevesinde hizmetten
faydalanmaya,
|
|
Reddetme ve durdurma:
Tedaviyi reddetmeye ve durdurulmasını istemeye,
|
|
Güvenlik:
Sağlık hizmetini güvenli bir ortamda almaya,
|
|
Dini vecibelerini yerine getirebilme:
Kuruluşun imkanları ölçüsünde ve idarece alınan tedbirler çerçevesinde, dini
vecibelerini yerine getirmeye,
|
|
Saygınlık görme:
Saygı, itina ve ihtimam gösterilerek, güler yüzlü, nazik, şefkatli sağlık
hizmeti almaya,
|
|
Rahatlık:
Her türlü hijyenik şartlar sağlanmış, gürültülü ve rahatsız edici bütün
etkenler giderilmiş bir ortamda sağlık hizmeti almaya,
|
|
Ziyaret:
Kurum ve kuruluşlarca belirlenen usul ve esaslara uygun olarak ziyaretçi
kabul etmeye,
|
|
Refakatçi bulundurma:
Mevzuatın, sağlık kurum ve kuruluşlarının imkanları ölçüsünde ve tabibin
uygun görmesi durumunda refakatçi bulundurmayı istemeye,
|
|
Müracaat, şikayet ve dava hakkı:
Haklarının ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türle başvuru, şikayet
ve dava hakkını kullanmaya,
|
|
Sürekli hizmet:
Gerektiği sürece sağlık hizmetlerinden yararlanmaya, |
hakkı vardır... |
|
